भारत सरकारने कृषी क्षेत्राला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देण्यासाठी ‘ॲग्री स्टॅक’ (Agri Stack) हा महत्त्वाकांक्षी डिजिटल प्लॅटफॉर्म सुरू केला आहे. महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी हा उपक्रम एक डिजिटल क्रांती घेऊन आला आहे, ज्यामुळे सरकारी योजना, अनुदान आणि तज्ञांचे मार्गदर्शन थेट शेतकऱ्यांच्या दारापर्यंत पोहोचणार आहे.
ॲग्री स्टॅक: शेतकऱ्यांच्या भविष्याचा आधार
ॲग्री स्टॅक ही एक राष्ट्रीय डिजिटल कृषी इकोसिस्टम आहे. याचा मुख्य उद्देश देशभरातील शेतकऱ्यांचा डेटा एकाच ठिकाणी एकत्रित करून ‘युनिफाइड फार्मर डेटाबेस’ (Unified Farmer Database) तयार करणे आहे. हा डेटाबेस शेतकऱ्यांच्या आधार क्रमांक, जमिनीच्या नोंदी (७/१२), आणि बँक खात्याशी जोडलेला असतो, ज्यामुळे त्यांना मिळणाऱ्या लाभांमध्ये संपूर्ण पारदर्शकता येते.
कार्यक्षमतेची नवी पहाट
- एकत्रित डेटाबेस: प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी एकच, सर्वसमावेशक डिजिटल ओळखपत्र (Farmer ID) तयार करणे.
- थेट लाभ हस्तांतरण: सरकारी योजनांचे अनुदान आणि आर्थिक मदत थेट गरजू शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा करणे.
- आधुनिक सल्ला: हवामान अंदाज, पीक सल्ला आणि बाजारपेठेतील माहिती त्वरित उपलब्ध करणे.
- पारदर्शकता आणि कार्यक्षमता: कृषी योजनांच्या अंमलबजावणीत गती आणि अचूकता आणणे.
ॲग्री स्टॅक शेतकरी ओळखपत्रसाठी पात्रता Farmer ID Card
महाराष्ट्रातील प्रत्येक शेतकरी या महत्त्वाच्या उपक्रमासाठी पात्र आहे. मात्र, तुमच्या नावावर शेतजमीन असणे (७/१२ उताऱ्यावरील नोंद) आणि आधार क्रमांक, मोबाईल क्रमांक व बँक खाते एकमेकांशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे
नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- आधार कार्ड: (स्कॅन केलेले प्रत)
- मोबाईल क्रमांक: आधारशी लिंक केलेला (OTP पडताळणीसाठी)
- जमिनीचे रेकॉर्ड: ७/१२ उतारा आणि ८अ खात्याचा उतारा.
- बँक पासबुक: (DBT- थेट लाभ हस्तांतरणासाठी)
सध्या तरी, महाराष्ट्र ॲग्री स्टॅक पोर्टलवर (mhfr.agristack.gov.in) शेतकऱ्यांसाठी थेट नोंदणी (Self-Registration) सुरू करण्याचा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. परंतु, अनेक ठिकाणी आजही CSC (Common Service Centre) म्हणजेच आपले सरकार सेवा केंद्राद्वारे नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण केली जात आहे.
1. अधिकृत पोर्टलला भेट द्या
- सर्वप्रथम, महाराष्ट्राच्या अधिकृत ॲग्री स्टॅक पोर्टलवर जा:
https://mhfr.agristack.gov.in/ - हे पोर्टल ‘महाराष्ट्र फार्मर रजिस्ट्री’ (Maharashtra Farmer Registry – MHFR) म्हणून ओळखले जाते.
2. नवीन नोंदणी/लॉगिन (CSC द्वारे)
- पोर्टलवर तुम्हाला ‘नवीन शेतकरी नोंदणी’ किंवा ‘Create Account’ चा पर्याय दिसू शकतो.
- स्वयं-नोंदणी (Self-Registration): हा पर्याय सुरू असल्यास, मोबाईल क्रमांक आणि OTP वापरून खाते तयार करा.
- CSC लॉगिन: जर थेट नोंदणी सुरू नसेल, तर जवळच्या CSC केंद्रामध्ये जा. केंद्रातील ऑपरेटर ‘Login with CSC’ पर्यायाचा वापर करतील.
3. आधार पडताळणी
- नोंदणी फॉर्ममध्ये तुमचा आधार क्रमांक टाका.
- आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईल क्रमांकावर आलेल्या OTP (One Time Password) द्वारे बायोमेट्रिक किंवा OTP चा वापर करून आधार पडताळणी (Authentication) पूर्ण करा.
4. शेतकरी नोंदणी फॉर्म भरा
- आधार पडताळणी यशस्वी झाल्यानंतर, तुमचा ‘फार्मर रजिस्ट्रेशन फॉर्म’ उघडेल.
- या फॉर्ममध्ये तुमची संपूर्ण माहिती अचूक भरा:
- वैयक्तिक माहिती (नाव, पत्ता, मोबाईल)
- जमिनीचा तपशील (उदा. जिल्हा, तालुका, गाव, गट क्रमांक/सर्व्हे नंबर).
- बँक खात्याचे तपशील.
- आवश्यक कागदपत्रांच्या (७/१२ उतारा, बँक पासबुक) स्कॅन केलेल्या प्रती अपलोड करा.
- भरलेल्या माहितीची पुन्हा एकदा खात्री करा आणि अर्ज सबमिट करा.
5. फार्मर आयडी (Farmer ID) डाउनलोड करा
- अर्ज सबमिट झाल्यानंतर, तुमच्या नोंदणीचे स्टेटस (Status) प्रशासकीय स्तरावर तपासले जाईल.
- ८ ते १० दिवसांत तुमचा अर्ज मंजूर झाल्यावर, तुम्हाला एक विशिष्ट ‘फार्मर आयडी’ (शेतकरी ओळखपत्र क्रमांक) मिळेल.
- हा डिजिटल फार्मर आयडी तुम्ही पोर्टलवरून किंवा CSC केंद्रातून डाउनलोड करू शकता.
फार्मर आयडीचे महत्त्वपूर्ण फायदे
शेतकरी ओळखपत्र (Farmer ID Card) हे भविष्यात प्रत्येक सरकारी कृषी योजनेच्या लाभासाठी अनिवार्य ठरणार आहे.
- पीएम किसान योजनेची सुनिश्चितता: २०२५ पासून अनेक सरकारी योजनांच्या लाभासाठी हे कार्ड अनिवार्य केले जाणार आहे.
- सर्व योजना एकाच ठिकाणी: महा-डीबीटी (Maha-DBT) वरील कृषी विभागाच्या सर्व योजना, पीक विमा, हमीभाव खरेदी आणि अनुदान एकाच ओळखपत्राद्वारे मिळतील.
- कर्ज आणि KCC सुलभ: किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) अंतर्गत कर्ज वितरण आणि पीक कर्जासाठी प्रक्रिया अत्यंत सुलभ होईल.
- तंत्रज्ञानाचा वापर: तुमच्या जमिनीनुसार अचूक कृषी सल्ला आणि बाजारपेठेतील माहिती मिळेल.
