महाराष्ट्र राज्य हे कृषीप्रधान राज्य आहे. शेतीची कामे करताना बऱ्याचदा नैसर्गिक आपत्ती किंवा अनपेक्षित अपघातांना शेतकऱ्यांना सामोरे जावे लागते. अशा कठीण काळात शेतकरी कुटुंबाला आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी राज्य सरकारने ‘गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सानुग्रह अनुदान योजना’ सुरू केली आहे.
महत्त्वाची बाब म्हणजे, १९ एप्रिल २०२३ पासून या योजनेच्या स्वरूपात बदल करण्यात आला असून, आता ही प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सुलभ करण्यासाठी ऑनलाईन (MahaDBT) करण्यात आली आहे. या लेखात आपण या योजनेची संपूर्ण माहिती घेणार आहोत.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
Mahadbt Application शेती करताना होणारे अपघात, जसे की सर्पदंश, वीज पडणे, पूर किंवा यंत्राद्वारे होणारी दुखापत, यामुळे शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्व आल्यास त्याच्या कुटुंबाची आर्थिक ओढाताण होते. ही ओढाताण थांबवून त्यांना तातडीची मदत मिळवून देणे, हे या योजनेचे प्रमुख ध्येय आहे.
मिळणारे आर्थिक सहाय्य (अनुदान रक्कम)
Mahadbt Application या योजनेंतर्गत अपघाताच्या तीव्रतेनुसार खालीलप्रमाणे सानुग्रह अनुदान दिले जाते:
| अपघाताचा प्रकार | मिळणारे अनुदान |
| अपघाती मृत्यू | ₹ २,००,००० (दोन लाख रुपये) |
| दोन डोळे / दोन हात / दोन पाय निकामी होणे | ₹ २,००,००० (दोन लाख रुपये) |
| एक डोळा आणि एक हात/पाय निकामी होणे | ₹ २,००,००० (दोन लाख रुपये) |
| एक डोळा किंवा एक हात/पाय निकामी होणे | ₹ १,००,००० (एक लाख रुपये) |
पात्रता आणि अटी
१. वयोमर्यादा: अर्जदार शेतकऱ्याचे वय १० ते ७५ वर्षे दरम्यान असावे.
२. लाभार्थी: ७/१२ उताऱ्यावर नाव असलेला खातेदार शेतकरी आणि त्याच्या कुटुंबातील एक सदस्य (आई, वडील, पती, पत्नी, मुलगा किंवा अविवाहित मुलगी) असे एकूण दोन व्यक्ती या योजनेस पात्र आहेत.
३. कालावधी: अपघात झाल्यापासून विहित मुदतीत अर्ज करणे आवश्यक आहे.
कोणत्या अपघातांचा समावेश होतो?
या योजनेची व्याप्ती खूप मोठी आहे. खालील कारणांमुळे झालेला मृत्यू किंवा अपंगत्व मदतीसाठी पात्र ठरते:
- रस्ते किंवा रेल्वे अपघात.
- वीज पडणे किंवा विजेचा धक्का लागणे.
- सर्पदंश आणि विंचूदंश.
- पाण्यात बुडून झालेला मृत्यू.
- कीटकनाशके फवारताना झालेली विषबाधा.
- उंचावरून पडणे किंवा जनावरांचा हल्ला.
- नैसर्गिक आपत्ती (पूर, दरड कोसळणे इ.).
आवश्यक कागदपत्रे (Documents List)
ऑनलाईन अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची पूर्तता करणे अनिवार्य आहे:
- ७/१२ आणि ८-अ उतारा.
- मृत्यूचा दाखला (मृत्यू झाल्यास).
- वय पुरावा: आधार कार्ड, टीसी (LC) किंवा निवडणूक कार्ड.
- पोलीस कागदपत्रे: एफआयआर (FIR), घटनास्थळ पंचनामा किंवा पोलीस पाटील अहवाल.
- वैद्यकीय अहवाल: पोस्टमॉर्टम रिपोर्ट (मृत्यूच्या बाबतीत) किंवा अपंगत्वाचे प्रमाणपत्र.
- बँक पासबुक: (आधार लिंक असलेले बँक खाते).
- वारस नोंद: ६-ड उतारा.
MahaDBT पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा?
आता शेतकऱ्यांना शासकीय कार्यालयांचे उंबरठे झिजवण्याची गरज नाही. खालील सोप्या स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही अर्ज करू शकता:
- वेबसाइटला भेट द्या: सर्वप्रथम अधिकृत पोर्टलवर जा.
- लॉगिन करा: तुमच्या आधार क्रमांक किंवा युजर आयडीने लॉगिन करा.
- योजना निवडा: ‘शेतकरी योजना’ या पर्यायावर क्लिक करून ‘गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सानुग्रह अनुदान योजना’ निवडा.
- माहिती भरा: अपघाताचा प्रकार, दिनांक आणि वैयक्तिक माहिती अचूक भरा.
- डॉक्युमेंट अपलोड: विचारलेली सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून (PDF स्वरूपात) अपलोड करा.
- सबमिट: माहितीची खात्री करून अर्ज सबमिट करा आणि अर्जाची पावती जतन करून ठेवा.
महत्त्वाची टीप
अर्ज करताना दिलेली माहिती (विशेषतः अपघाताची तारीख आणि वेळ) ही पोलीस पंचनामा आणि वैद्यकीय अहवालाशी तंतोतंत जुळणे आवश्यक आहे. माहितीमध्ये तफावत आढळल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
