महाराष्ट्राच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकट करण्यासाठी आणि विशेषत: विदर्भ व मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी राज्य शासनाने एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलले आहे. तो म्हणजे ‘विदर्भ-मराठवाडा दुग्ध विकास प्रकल्प टप्पा-२’ याची नुकतीच घोषणा झाली असून, या योजनेद्वारे १९ जिल्ह्यांमधील शेतकरी आणि पशुपालकांना दुग्ध व्यवसायासाठी विविध घटकांवर मोठे अनुदान दिले जाणार आहे. हा प्रकल्प म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक उन्नतीची एक नवी संधीच आहे, ज्यासाठी अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन सुरू झाली आहे.
VMDDP application पहिला टप्पा ११ जिल्ह्यांमध्ये यशस्वीपणे राबविल्यानंतर, आता दुसऱ्या टप्प्यात विदर्भातील ११ आणि मराठवाड्यातील ८, अशा एकूण १९ जिल्ह्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे जवळपास २४,६५७ गावांमध्ये दुग्ध व्यवसायाला नवी दिशा मिळणार आहे. या प्रकल्पासाठी शासनाने ₹३२८.४२ कोटींची भरीव तरतूद केली असून, यात राष्ट्रीय दुग्ध विकास मंडळ (NDDB) आणि मदर डेअरी यांचा संयुक्त सहभाग असणार आहे.
प्रकल्पाची मुख्य उद्दिष्ट्ये
VMDDP application या प्रकल्पाची उद्दिष्ट्ये केवळ दुग्धोत्पादन वाढवणे इतकीच मर्यादित नसून, ती ग्रामीण सक्षमीकरणावर केंद्रित आहेत:
- उत्पन्न वाढ: शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवून त्यांना खऱ्या अर्थाने आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे.
- संकलन वृद्धी: उच्च दुधाळ जनावरांची संख्या वाढवून राज्याचे दूध संकलन वाढवणे.
- स्वयंरोजगार: ग्रामीण भागात मोठ्या प्रमाणावर स्वयंरोजगार आणि उपजीविकेच्या संधी निर्माण करणे.
- आधुनिकता: दुग्ध व्यवसायात आधुनिक तंत्रज्ञान आणि पद्धतींचा वापर वाढवणे.
योजनेचे प्रमुख घटक आणि अनुदानाची माहिती
या योजनेत एकूण ९ महत्त्वाच्या घटकांचा समावेश आहे, ज्यासाठी शेतकऱ्यांना भरघोस अनुदान मिळणार आहे:
| क्र. | योजनेचा घटक | अनुदानाची टक्केवारी/रक्कम |
| १ | उच्च दूध उत्पादन क्षमतेच्या गायी/म्हशींचे वाटप | खरेदी खर्चाच्या ५०% अनुदान |
| २ | उच्च उत्पादन क्षमतेच्या कालवडींचे वाटप (भ्रूण प्रत्यारोपण) | खरेदी खर्चाच्या ७५% अनुदान |
| ३ | पशु प्रजनन पूरक खाद्याचा पुरवठा | खाद्याच्या किमतीवर २५% अनुदान |
| ४ | दुधातील फॅट व SNF वर्धक खाद्य पुरवठा | खाद्याच्या किमतीवर २५% अनुदान |
| ५ | बहुवार्षिक चारा पिकांसाठी अनुदान | प्रति लाभार्थी ₹४,००० चे १००% अनुदान |
| ६ | विद्युतचलित कडबाकुट्टी यंत्रांचे वाटप | यंत्राच्या खरेदीवर ५०% अनुदान |
| ७ | मुरघास (Silage) वाटप | प्रति किलो ₹३ अनुदान |
| ८ | वंध्यत्व निवारण कार्यक्रम | दुधाळ जनावरांमधील वंध्यत्वावर उपाययोजना |
| ९ | शेतकऱ्यांना प्रशिक्षण | आधुनिक दुग्ध व्यवसायाच्या पद्धतींचे विशेष प्रशिक्षण |
अर्ज प्रक्रिया: संधीचा लाभ घेण्यासाठी काय करावे?
या अत्यंत फायद्याच्या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी ऑनलाइन पद्धतीने अर्ज करणे बंधनकारक आहे.
- पोर्टलला भेट द्या: सर्वप्रथम शासनाच्या vmdpdc.com या अधिकृत वेबसाइटवर जा.
- नोंदणी करा: वेबसाइटवर ‘शेतकरी नोंदणी’ या पर्यायावर क्लिक करून स्वतःची संपूर्ण माहिती भरून नोंदणी पूर्ण करा.
- अर्ज सादर करा: यशस्वी नोंदणीनंतर लॉगिन करून, आपल्याला हव्या असलेल्या योजनेचा घटक निवडा आणि आवश्यक कागदपत्रांसह आपला अर्ज सादर करा.
हा प्रकल्प २०२४-२५ ते २०२६-२७ या तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी राबविण्यात येणार आहे. या प्रकल्पाचे मुख्यालय नागपूर येथे असेल आणि जिल्हा प्रकल्प अधिकाऱ्यांमार्फत याची अंमलबजावणी केली जाईल. या प्रकल्पामुळे विदर्भ आणि मराठवाड्यातील दुग्धोत्पादनाला नवी गती मिळेल आणि शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या कमी होऊन त्यांच्या जीवनात स्थिरता येईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात येत आहे.